Niedawno na jednym z forów naukowych przeczytałem pytanie studenta filozofii: „Czy mogę napisać 'w prolegomenach do mojej pracy’?”. Odpowiedzi były podzielone, a dyskusja pokazała, jak powszechne jest niezrozumienie tego słowa. Prolegomena to termin, który brzmi imponująco, ale jego nieprecyzyjne użycie może sprawić, że nasza wypowiedź…
Kiedy kolega w pracy mówi o „rozwiązaniu ad hoc”, a ty potakujesz, choć tak naprawdę nie jesteś pewien, czy chodzi o coś tymczasowego, czy może o działanie na żywca? Nie jesteś sam. Wyrażenie „ad hoc” należy do tych łacińskich zwrotów, które brzmi znajomo, ale jego…
„Rząd znowu podnosi podatki – czysty fiskalizm!” – usłyszałem ostatnio w kolejce na poczcie. I choć zdanie brzmiało przekonująco, to użycie słowa fiskalizm było zupełnie nietrafione. To pojęcie pojawia się często w publicznych dyskusjach, ale równie często używane jest błędnie. Problem polega na tym, że fiskalizm brzmi poważnie…
Gdy ekonomista w telewizji mówi o „konwergencji gospodarek”, a ty zastanawiasz się, czy przypadkiem nie pomylił słów z matematyki, nie jesteś sam. Konwergencja to jedno z tych pojęć, które brzmi znajomo, ale jego precyzyjne znaczenie w kontekście ekonomicznym często umyka nawet wykształconym osobom. Problem polega…
Pewnego razu w radiowym wywiadzie polityk nazwał swojego oponenta „neoliberałem”, a chwilę później dodał, że nie popiera żadnych form socjalizmu. Dziennikarz dopytał: „Czyli neoliberalizm to socjalizm?” – i zrobiło się niezręcznie. To nie odosobniony przypadek. „Neoliberalizm” to słowo, które często pojawia się w debatach,…
Kiedy pierwszy raz usłyszałem, że „fundusz przeprowadził sekurytyzację portfela”, pomyślałem: „brzmi poważnie, ale… co to właściwie znaczy?”. To słowo robi furorę w świecie finansów, ale dla wielu wciąż jest czarną magią. Sekurytyzacja brzmi technicznie i zagranicznie, co sprawia, że łatwo ją pomylić z innymi pojęciami…
Byłem kiedyś świadkiem dyskusji, w której ktoś powiedział: „Decyzja zapadła jednomyślnie, była pełna unanimitas.” I choć brzmiało to uczono, sens wypowiedzi pozostał niejasny – bo czy unanimitas to to samo co jednomyślność? A może chodzi o coś więcej? Słowo to pojawia się w kontekstach formalnych, prawnych czy…
Na jednej z konferencji prawniczych usłyszałem, jak ekspert w dziedzinie prawa międzynarodowego używał słowa „asocjacja” zamiennie z „stowarzyszeniem” podczas omawiania Układu o Stowarzyszeniu UE z Ukrainą. Reakcja audytorium była wymowna – niektórzy kiwali głowami ze zrozumieniem, inni wyglądali na zagubionych. Asocjacja w prawie międzynarodowym to…
Pewnego razu, słuchając rozmowy dwóch studentów ekonomii w kawiarni, usłyszałem zdanie: „On zdywersyfikował swój dochód, bo pracuje w dwóch kawiarniach.” Zabrzmiało sensownie, ale coś nie grało. Słowo „dywersyfikacja” często bywa nadużywane lub używane poza swoim właściwym kontekstem, szczególnie gdy mowa o pieniądzach. Brzmi mądrze, kojarzy się z…
Kiedyś podczas spotkania towarzyskiego ktoś rzucił: „Rząd powinien bardziej stosować monetaryzm, żeby ulżyć przedsiębiorcom”. Zapadła cisza, bo nikt nie był pewien, co to właściwie znaczy. To typowy przykład słowa, które brzmi poważnie i fachowo, ale często jest używane nieprecyzyjnie lub błędnie. „Monetaryzm” to termin z pogranicza…
Podczas jednej z debat telewizyjnych znany publicysta z przekonaniem mówił o „redystrybucji bogactwa”, choć z kontekstu wynikało, że chodziło mu raczej o prywatyzację. To pokazuje, jak łatwo można się pomylić – i jak bardzo znaczenie słów ma znaczenie. „Redystrybucja” brzmi poważnie i specjalistycznie, ale przez to…
W trakcie jednej z radiowych debat o Unii Europejskiej jeden z uczestników użył słowa supranacjonalność, dodając: „czyli ta cała ponadnarodowa biurokracja z Brukseli”. Chwilę później jego rozmówca się oburzył: „To nie biurokracja, to właśnie esencja wspólnoty!” – i zaczęła się gorąca wymiana zdań. To świetny…